Hotline 24/7
08.38 622 699
422 - 424 Đường 3/2 - P.12
Quận 10, TPHCM
Buổi sáng: 7:30 - 11:30
Buổi chiều: 13:30 - 19:00

Tình trạng dịch bệnh ngày càng tăng có nguyên nhân từ môi trường (khói, bụi, vệ sinh ngoại cảnh, …) và sự lây nhiễm trong quá trình tiếp xúc giữa các cá nhân với môi trường chung quanh, sự tiếp xúc giữa nhân viên y tế và người bệnh ảnh hưởng nhất định đến quá trình kiểm soát nhiễm khuẩn trong môi trường y tế nhằm đảm bảo an toàn cho người bệnh…

Bài viết của Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn – Bệnh viện Từ Dũ sẽ cung  cung cấp kiến thức cần thiết cho nhân viên y tế về tầm quan trong của công tác chống nhiểm khuẩn tại các cơ sở y tế,

 

Môi trường bệnh viện bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố nhân tạo bao quanh con người ảnh hưởng đến đời sống, hoạt động của nhân viên  y tế (NVYT), người bệnh (NB), thân nhân, tác động đến đời sống và phát triển của con người, thiên nhiên. Môi trường bệnh viện (MTBV) được chia thành các loại:

  1. Môi trường bề mặt: sàn nhà, tường, trần nhà, trang thiết bị chăm sóc NB;
  2. Môi trường không khí bao gồm khí lưu thông trong bệnh viện;
  3. Môi trường nước bao gồm nguồn nước sử dụng trong chăm sóc, điều trị và sinh hoạt.

Vệ sinh môi trường bệnh viện góp phần quan trọng trong công tác khám chữa bệnh hàng ngày tại các cơ sở y tế. Nhiều bằng chứng nghiên cứu cho thấy môi trường bề mặt ô nhiễm là nguồn lây truyền nhiễm khuẩn bệnh viện (NKBV).

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường bề mặt là do việc phát tán vi sinh vật gây bệnh từ NB, NVYT nhiễm khuẩn hoặc mang vi sinh vật định cư vào môi trường qua các hoạt động chăm sóc và điều trị. Các bề mặt xung quanh NB có tần suất ô nhiễm cao hơn các bề mặt khác do đây là nơi NVYT, NB, khách đến thăm động chạm, tiếp xúc thường xuyên.

Các tác nhân gây NKBV có thể tồn tại thời gian dài trên môi trường bề mặt không được làm sạch đúng quy trình (bào tử C. Difficile tồn tại từ 4 tháng – 5 tháng hoặc dài hơn trên các bề mặt khô, VRE, MRSA, Acinetobacter species và Norovirus có thể tồn tại trên môi trường bề mặt trong nhiều tuần). Mức độ ô nhiễm vi sinh vật (VSV) trên môi trường bề mặt cao hay thấp phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Môi trường bề mặt ở những khu vực có mức độ phát tán VSV cao (khu vực buồng bệnh, nhất là buồng bệnh khu hồi sức cấp cứu, khu vệ sinh, khu xử lý đồ vải, xử lý dụng cụ, chất thải) ô nhiễm VSV nhiều hơn bề mặt các khu vực khác. Những môi trường bề mặt nhẵn, khô, ô nhiễm ít hơn bề mặt thô ráp và ẩm ướt. Đặc biệt, những bề mặt không được thường xuyên làm sạch hoặc khử khuẩn ô nhiễm VSV nhiều hơn các bề mặt được lau chùi làm sạch thường xuyên.

Từ môi trường bề mặt ô nhiễm, các VSV lan truyền sang khu vực khác và tới người cảm thụ chủ yếu qua bàn tay tiếp xúc với bề mặt ô nhiễm nhưng không vệ sinh tay. Bàn tay của NVYT có thể ô nhiễm tác nhân gây bệnh khi tiếp xúc với bề mặt buồng bệnh có hoặc không có mặt NB. Một số nghiên cứu mới đây cũng cho thấy NB có nguy cơ mắc cùng loại tác nhân gây bệnh với NB mắc nhiễm khuẩn hoặc mang VSV định cư (VRE, MRSA, C.difficile, P. Aeruginosa và A. baumannii đa kháng kháng sinh) đã được điều trị trước đó tại cùng buồng bệnh không được khử khuẩn lần cuối.

Không có sự khác biệt về nhiễm MRSA trên găng tay sau khi tiếp xúc với da người bệnh và môi trường trong bệnh viện

Tuân thủ các hướng dẫn, nguyên tắc thực hành vệ sinh bề mặt trong bệnh viện, giám sát hoạt động vệ sinh môi trường tại các đơn vị khoa/phòng sẽ đảm bảo môi trường an toàn, sạch sẽ, giảm thiểu nguy cơ gây ra nhiễm khuẩn bệnh viện và các vụ dịch có thể xảy ra trong bệnh viện.

PHƯƠNG THỨC LÂY TRUYỀN TỪ MÔI TRƯỜNG TRONG BỆNH VIỆN

1. Tác nhân và nguồn lây các mầm bệnh trong bệnh viện

Các tác nhân lây truyền nhiễm khuẩn bệnh viện thường gặp bao gồm:

Virus:

Gây nhiễm khuẩn có nguy cơ gây dịch như vi rút hợp bào đường hô hấp (RSV), Rotavirus, Enterovirus 71, vi rút Cúm…

Vi khuẩn:

+ Vi khuẩn gây tiêu chảy như E.coli, tả, Clostridium difficile….

+ Vi khuẩn đa kháng thuốc: Tụ cầu vàng kháng Methicilline (MRSA), cầu khuẩn đường ruột kháng vancomycine (VRE), Acinetobacter đa kháng.

Ký sinh trùng; Nấm; Mốc.

2. Phương thức lây truyền

Có 3 đường lây truyền chính: tiếp xúc, giọt bắn, không khí.

Tiếp xúc: là đường lây truyền quan trọng và phổ biến nhất và được chia làm hai loại là tiếp xúc trực tiếp và tiếp xúc gián tiếp (tiếp xúc với vật trung gian chứa tác nhân gây bệnh).

  • Giọt bắn: khi các tác nhân gây bệnh chứa trong các giọt nhỏ bắn ra khi NB ho, hắt hơi, nói chuyện sẽ bắn vào kết mạc mắt, niêm mạc mũi, miệng của người tiếp xúc; các tác nhân gây bệnh truyền nhiễm có trong các giọt bắn có thể truyền bệnh từ người sang người trong một khoảng cách ngắn (<1 mét). Các giọt bắn có kích thước rất khác nhau, thường >5 μm, có khi lên tới 30 μm hoặc lớn hơn. Một số tác nhân gây bệnh qua đường giọt bắn cũng có thể truyền qua đường tiếp xúc trực tiếp hoặc tiếp xúc gián tiếp

Không khí: xảy ra do các giọt bắn li ti chứa tác nhân gây bệnh, có kích thước < 5μm. Các giọt bắn li ti sinh ra khi NB ho hay hắt hơi, sau đó phát tán ra môi trường xung quanh và có thể đi xa 50 mét.

CHU TRÌNH BỆNH

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Người bệnh là nơi bài tiết ra các nguồn bệnh, sau đó phát tán và lây qua đường tiếp xúc, đường giọt bắn, đường không khí và bám dính trên các bề mặt như sàn nhà, tường, trần nhà, tay nắm cửa, các bề mặt dụng cụ và máy móc dùng trong chăm sóc, điều trị NB. Một số tác nhân phát tán vào trong môi trường không khí như lao, sởi, thủy đậu làm ô nhiễm không khí. NB, nhân viên y tế, khách thăm và người nhà NB nếu chưa có miễn dịch, khí hít vào có thể mắc bệnh. Một số có khả năng phát tán vào nguồn nước qua khâu lưu trữ, phân phối, đặc biệt nguồn nước uống cho NB khi bệnh viện cung cấp nguồn nước uống và nước đóng chai. Đặc biệt là nguồn nước trong chăm sóc và điều trị như: tắm NB trước mổ, nước rửa tay phẫu thuật, nước chạy thận nhân tạo.

Những đồ vật tiếp xúc gần NB đều có nguy cơ mang mầm bệnh như: thành giường, ga trải giường, những đồ vật để trên giường, dây đo huyết áp, bơm tiêm tự động, nút gọi nhân viên y tế, túi đựng nước tiểu, đồ chơi dùng cho trẻ, dụng cụ tập vật lý trị liệu hoặc tâm lý trị liệu.

Để góp phần cắt đứt đường lây truyền trong môi trường bệnh viện, công tác Kiểm soát nhiễm khuẩn đã đặt ra những biện pháp phòng ngừa chuẩn, hỗ trợ cho công tác khám và chữa bệnh với mục đích:

  • Phòng ngừa kiểm soát nhiễm khuẩn cơ bản áp dụng cho mọi NB bất kể chẩn đoán và thời điểm chăm sóc
  • Phòng ngừa tiếp xúc với máu, dịch cơ thể, chất tiết, chất bài tiết
  • Giảm thiểu lây truyền nhiễm trùng cho NVYT hoặc NB khác

Những nội dung chính của phòng ngừa chuẩn mà tất cả các NVYT đều biết:

  • Rửa tay
  • Sử dụng phương tiện phòng hộ các nhân: Mang găng, khẩu trang, kính bảo vệ, áo choàng và bao chân khi có nguy cơ tiếp xúc với máu và dịch tiết
  • Quy tắc vệ sinh đường hô hấp
  • Dự phòng tổn thương do kim và vật sắc nhọn
  • Xử lý đúng dụng cụ, thiết bị chăm sóc NB
  • Vệ sinh môi trường
  • Quản lý đồ vải
  • Quản lý chất thải
  • Sắp xếp NB

Lưu ý rằng trong bất cứ điều kiện, hoàn cảnh nào đối với NB (khách hàng), NVYT (người cung cấp dịch vụ) cũng không được phân biệt tình trạng bệnh đã được chẩn đoán hay nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm – vì vậy công tác này đòi hỏi mỗi NVYT phải hết sức tự giác cũng như nghiêm túc thực thi, coi đó là trách nhiệm với tiêu chí  “An toàn vì người bệnh, an toàn vì cộng đồng”, thiết thực tạo nên một môi trường trong lành, tạo nên sự an tâm mỗi khi đặt chân vào bệnh viện./.

08.38 622 699